Przedwojennej Legnicy już nie ma. Tu odbudowujemy ją wirtualnie. Chodzimy jej ulicami, poznajemy ludzi, ich codzienność, pracę i pasje. Bez polityki, bez uprzedzeń. Z miłości do miasta.

 
   
 
   


Szukaj w serwisie
Sprawdź nazwę ulicy
 
 


Fundacja Historyczna Liegnitz.pl

o Fundacji

175 lat teatru w Legnicy ►


Kategorie

Historia miasta
Katalog firm
Miejsca
Legniczanie
Galeria
Źródła

Nasz serwis

geneza regulamin pliki cookie (nowe zasady) mapa serwisu kontakt
« strona główna

Aktualności na forum

24.09.2017, cleor007:
levis pas cher ? mon ami le...
La plupart d'entre nous poss?dent au moins une couche et pas rares sont les...

27.08.2017, wojtek13:
Karl Langer Gasthaus zur...
Witam wszystkich serdecznie. Posiadam malutką miseczkę z logo " Gasthaus...

02.08.2017, Mariola:
Andreas Freytag Liegnitz
Posiadam pianino Andreas Freytag Liegnitz o nr seryjnym 1408. Może ktoś...

Zaloguj się do forum:

login:
hasło:

lub załóż konto


Nasi przyjaciele

 

Bitwa nad Kaczawą 26.08.1813 (Schlacht an der Katzbach)

Bitwa

Bitwa nad Kaczawą rozegrała się na dużym obszarze między Legnicą a Złotoryją. Była to największa bitwa stoczona na Śląsku podczas wojen napoleońskich. Naprzeciw siebie stanęły wówczas III, V i IX korpus Wielkiej Armii (w sumie ok. 102 tys. żołnierzy), dowodzone przez gen Jacquesa Macdonalda i „Armia Śląska” feldmarszałka Gebharda Leberechta Blüchera, licząca ok. 84 tys. żołnierzy, z tego ponad 2/3 Rosjan wchodzących w skład korpusów, na czele których stali Fabian Gottlieb von der Osten-Sacken i Alexandre-Louis Andrault de Langeron.
Bitwę poprzedziła burzowa noc. W deszczowy poranek 26 sierpnia 1813 r. doszło do starcia przeciwników na obszarze pomiędzy Kaczawą na pn. i pn-zach, wysoczyzną Płaskowyżu Janowickiego na wschodzie, a Warmątowicami i Bielowicami.
Bitwę stoczono głównie na bagnety i szable, ponieważ zamokły karabiny skałkowe, w które zaopatrzone były obie armie. (szczegółowy opis bitwy znajduje się tutaj)
Ostatecznie rosyjsko-pruskie wojska powstrzymały francuskie natarcie. Francuzi stracili 36 armat, 110 wozów z amunicją i najprawdopodobniej 5000-7000 zabitych i rannych oraz ok. 1400 wziętych do niewoli. Straty Armii Śląska wyniosły ok. 8000 zabitych i rannych. Zwycięstwo armii Blüchera spowodowało wyparcie Francuzów do końca sierpnia za linię Nysy Łużyckiej. W rękach napoleońskich na Śląsku pozostał tylko Głogów. Samemu głównodowodzącemu bitwa przyniosła tytuł Księcia Wahlstatt.

Pamięć o bitwie

Pierwsze zwycięstwo nad armią Napoleona odniesione po klęsce z 1807 r. wyzwoliło w Niemcach poza radością, ogromną fale patriotyzmu. Świętowanie tego wydarzenia stało się jednym z elementów polityki mającej na celu ściślejsze związanie prowincji śląskiej z państwem pruskim. Pamięć o kampanii lat 1813-1814 nazywanej Befreiungskrieg (wojną wyzwoleńczą), przybrała różne formy, poprzez architekturę, malarstwo, rzeźbę, literaturę i medalierstwo znajdując swoje znaczące miejsce w tutejszej tradycji. Spora liczba miejscowości przez które przetoczyły się olbrzymie masy wojsk, z biegiem czasu wytworzyły swoje własne formy utrwalania pamięci o wydarzeniach z sierpnia 1813 r. Krótko po ostatecznym pokonaniu Napoleona, władze rejencji nakazały magistratom prowadzenie kronik miejskich, ze szczególnym uwzględnieniem lat 1813-1815.
Już w 1813 r. wybito pierwsze medale upamiętniające zwycięstwo nad Kaczawą, a także postać feldmarszałka Blüchera. Dokładnie cztery lata po bitwie, 26 sierpnia 1817 r. na jej pole powrócili zwycięscy dowódcy: Blücher, York i Gneisenau. W obecności następcy tronu, księcia Augusta dokonali oni odsłonięcia pomnika poświęconego poległym żołnierzom pruskim. Pomnik usytuowany został w sąsiedztwie folwarku Christianhöhe koło Bielowic. W czasie bitwy w folwarku mieścił się lazaret, tutaj też Blücher miał jeden ze swoich punktów obserwacyjnych. Pomnik był jednym z kilku identycznych monumentów zaprojektowanych przez Karla Friedricha Schinkla na zlecenie króla Fryderyka Wilhelma III, ustawionych na polach bitew z 1813 r. Miał on kształt neogotyckiej wieży o wysokości ok. 8 m, zwieńczonej formą Żelaznego Krzyża. Pomnik nie zachował się do dziś. 26 maja 1818 r. odsłonięto taki sam pomnik w Budziwojowie koło Chojnowa.
Jeszcze tego samego dnia w pobliżu pałacu w Warmątowicach poświęcony został pomnik upamiętniający zwycięska bitwę. Swoją formą i symboliką pomnik nawiązywał do antycznych ołtarzy ofiarnych. Monument posiadał kształt prostopadłościanu, którego ściany boczne pokrywały napisy, zaś górną płaszczyznę wieńczyła forma znicza. Obiekt nie zachował się. Także 26 sierpnia 1817 r. miały miejsce uroczystości związane z oddaniem do użytku pawilonu widokowego położonego na wzgórzu w pobliżu Lipiec i Jaszkowa. Był to belweder poświęcony bitwom z 1634 i 1813 r., który został wzniesiony przez Carla Siegmunda Otto von Unruha. Był to przede wszystkim pomnik poświęcony pamięci dowódców oraz żołnierzy pruskich i rosyjskich walczących w bitwie nad Kaczawą. Budowla nie zachowała się.
W kilka lat po bitwie przy polnej drodze pomiędzy wzgórzami Gołębie i Krowiarka nasadzono lipę, która rosła w tym miejscu prawie 150 lat. Określano ja jako „lipa Blüchera”. Miała wyznaczać miejsce, w którym pod osobistym dowództwem feldmarszałka rozegrało się generalne starcie kawalerii pruskiej z francuską. W 1912 r. legnicki oddział Riesengebirgsverein (Towarzystwo Karkonoskie) ufundował cementową ławkę, która wraz z pamiątkową tablicą ustawiona została pod lipą. 6 lipca 1813 r. poświęcono w pobliżu Obiekty te już nie istnieją.
Oprócz pomników, pamięć o bitwie kaczawskiej była pielęgnowana poprzez organizację spotkań weteranów, młodych żołnierzy oraz okolicznych mieszkańców na polu bitwy. Na uroczystości zorganizowanej w 1843 r. wzięło udział 12 tys. osób.  
Największe uroczystości rocznicowe przygotowano na stulecie bitwy. Jeszcze w 1908 r. gmina Dunino wzniosła kamienny kopiec w pobliżu ujścia Nysy Szalonej do Kaczawy. Posiadał on z dwóch stron tablice pamiątkowe, a jego narożniki wieńczyły kule armatnie. Rok później w Duninie wybudowano nieduży pawilon, w którym urządzono Muzeum Bitwy nad Kaczawą. Znalazły się tam liczne elementy uzbrojenia i umundurowania walczących stron, dokumenty, miedzioryty i pamiątki udostępnione przez instytucje i osoby prywatne.
W 1913 r. z inicjatywy legnickiego towarzystwa historycznego Geschichts- und Altertms- Vereins zu Liegnitz umieszczono na polu bitwy obeliski ułatwiające orientację w terenie. Wszystkie one posiadały jednakową formę, znak Krzyża Żelaznego, napis: Schlacht na der Kazbach” oraz inskrypcje odnoszące się do szczegółowych wydarzeń, które miały miejsce w 1813 r. na terenie ich usytuowania. Spośród jedenastu dwumetrowych pomników ustawionych w 1913 r. cztery przeniesiono do Dunina, gdzie są eksponowane obok Muzeum Bitwy nad Kaczawą.
W samej Legnicy 26 sierpnia 1913 r. odsłonięto pomnik dowódców bitwy kaczawskiej. Na placu Wilhelma (obecnie pl. Wolności) ustawione zostały cztery odlane z brązu wizerunki Blüchera, Yorcka, Gneisenaua i Sackena. W tym samym dniu, na ścieżce w pobliżu obecnej ul. Powstańców Śląskich odsłonięto pomnik generałów Friedricha von Hellwiga i Heinricha von Wedela.

Źródła:
A. Galas, A. Galas, Dzieje Śląska w datach, Wrocław 2004

G. Humeńczuk, Legnickie pomniki przed II wojną światową, Legnica 2000.
A. Niedzielenko, Pamięć o bitwie nad Kaczawą, Szkice Legnickie t. XVI, Legnica-Wrocław 1994.
www.napoleon.org.pl/bitwy/katzbach.php

Muzeum Bitwy Kaczawskiej w Duninie otwarte 26 sierpnia 1909 r. Karta pocztowa z 1921 r. ze zbioru K.Makowca
Rosyjski medal upamiętniający zwycięstwo w bitwie nad Kaczawą, 1835. Fot. Fritz Rudolf Künker GmbH & Co., Aukcja nr 230
Pomnik poświęcony poległym pruskim żołnierzom podczas bitwy nad Kaczawą. Monument został odsłonięty w 1817 r. w Bielowicach. Karta pocztowa z 1905 r. ze zbioru L.Moszyńskiego
Pomnik poświęcony poległym pruskim żołnierzom podczas bitwy nad Kaczawą. Monument został odsłonięty w 1817 r. w Bielowicach. Karta pocztowa z 1900 r. ze zbioru L.Moszyńskiego
Belweder w Lipcach wzniesiony w 1817 r. na pamiątkę bitwy nad Kaczawą z 1813 r. i bitwy z 1634 r. Karta pocztowa ze zbioru L.Moszyńskiego
Pozdrowienia z legnickich pól bitew z 1760 r. i 1813 r. Na karcie pocztowej z 1900 r. widoczne są pomniki Fryderyka Wielkiego, kolumna zwycięstwa oraz Belweder W Lipcach i pomnik w Bielowicach. Ze zbioru L.Moszyńskiego
Karta pocztowa wydana z okazji obchodów stulecia bitwy nad Kaczawą, które miały miejsce w 1913 r. Ze zbioru L.Moszyńskiego
Karta z 1913 r. wydana z okazji 100-lecia bitwy nad Kaczawą. U góry postać Blüchera, lipa Blüchera i książe Oskar. Niżej pomnik poległych żołnierzy znajdujący się w Bielowicach, zamek i pomnik w Duninie upamiętniający bitwę. Ze zbioru Z.Grosickiego
Medal przedstawiający feldmarszałka Blüchera, wybity z okazji 100. rocznicy bitwy nad Kaczawą, 1913 r. (fot. www.muenzauktion.com/mueller).
« poprzedni
 
   
   
   

 

   
  decor handcrafted by egocentryk.org  
   


    Serwis:     « strona główna    geneza     regulamin     pliki cookie (nowe zasady)     mapa serwisu     kontakt         |      Fundacja:     « strona główna    o Fundacji         |     flag DE

© Fundacja Historyczna Liegnitz.pl, 2011-2014. Wszelkie prawa autorskie zarówno do serwisu, jak i prezentowanych materiałów są zastrzeżone.